Regie in het publieke domein

Het aanpakken van maatschappelijke vraagstukken vergt samenwerking. Samenwerking op bestuurlijk niveau, waar belangen, posities en prioriteiten in overeenstemming worden gebracht, en op uitvoerend niveau, waar concrete samenwerkingsafspraken nodig zijn.

Waarom regie?

Samenwerken gebeurt niet altijd vanzelf. Sterker nog, de roep om betere afstemming tussen organisaties wordt steeds luider. ‘Regie’ is van belang als maatschappelijke opgaven niet worden opgelost, doordat partijen hun handelen niet goed op elkaar afstemmen. In die gevallen ontstaat een schemergebied waarvoor de ene keer niemand echt verantwoordelijk is en de andere keer juist iedereen een beetje verantwoordelijkheid draagt. Dat zien we bijvoorbeeld bij ruimtelijke projecten, waarbij veel overheden betrokken zijn en vaak maar moeizaam voortgang wordt bereikt. Dan ontstaat er ruimte voor regie.

Wat is regie?

Berenschot heeft uitgebreide ervaring  in het adviseren over regie. Of het nu gaat om gemeenten, ministeries of organisaties in de uitvoering, steeds weer blijkt dat het begrip regie een vergelijkbare betekenis heeft. Wij verstaan onder regie:

‘Ervoor zorgen dat relevante partijen zich vrijwillig committeren aan een bepaald doel en zich laten aanspreken op hun bijdrage aan het verwezenlijken ervan.’

Niels Kastelein en Pauline Krauss houden zich al enkele jaren bezig met regie. “Regie gaat over het slim organiseren van samenwerking tussen partijen waar samenwerking niet vanzelf vorm krijgt. Kenmerkend daarbij is dat een regisseur doorgaans geen directe hiërarchische sturingsrelatie heeft of over formele instrumenten beschikt. Alle partijen doen op vrijwillige basis mee. Regie is dus een vorm van sturing zonder macht; het gaat om het in beweging krijgen van mensen, om het faciliteren en coördineren van samenwerking, het creëren van vertrouwen en het aanspreken van partijen op hun eigen verantwoordelijkheid.”

Hoe kijkt Berenschot naar regie?

Of het nu gaat om preventief jeugdbeleid en jeugdzorg, handhaving in de openbare ruimte of wijkaanpak: telkens weer hebben overheden een verantwoordelijkheid als regisseur. Gemeenten hebben deze in onder meer het jeugdbeleid, provincies treden regelmatig op als regisseurs waar het gaat over gebiedsontwikkeling. Daar waar beleidsvelden elkaar overlappen, hebben ook ministeries een regierol. De ontwikkeling van het communicatiesysteem C2000 is daarvan een bekend voorbeeld.

Ook niet-overheden of semioverheden treden op als regisseur. Zo is een regierol weggelegd voor maatschappelijke organisaties als woningcorporaties (bijvoorbeeld als het gaat om het voorzieningenniveau in wijken) of de GGD (bijvoorbeeld als het gaat om de uitvoering van de jeugdgezondheidszorg).

Wie nu denkt dat regie de oplossing is voor alle mogelijke kwesties waar samenwerking in het openbaar bestuur lastig is, komt bedrogen uit. Ook het voeren van regie is ingewikkeld. Regisseurs zien zich in de dagelijkse praktijk voor verschillende dilemma’s geplaatst. Deze dilemma’s beïnvloeden de invulling van de samenwerking en de wijze waarop de betrokken partijen hun rol invullen. Om de meervoudige complexiteit van het voeren van regie enigszins te duiden, hebben wij hierna een aantal dilemma’s geschetst waarmee regisseurs in de praktijk te maken krijgen.

Voor regisseurs is het zaak in iedere situatie steeds opnieuw af te wegen op welke wijze met deze situaties dient te worden omgegaan. Wij ondersteunen organisaties bij het succesvol invullen van hun regiefunctie. Bij ons aanbod leest u wat wij voor uw organisatie kunnen betekenen.